بار جنگ كمتر نيست و شرحش بطور اجمال آنكه رفيق بزرگ و مهم آلمان اطريش است اطريشيان از جهت آذوقه با اينكه از فتوحات روسيه بهره اقتصادى مىبرند و از اودسا و ديگر شهرهاى كنار درياى سياه هرچه مىتوانند بديار خود ميكشانند اما باز كار ارزاق براى آنها سخت است زيرا نميتوانند مانند آلمانها خود را اداره كنند . ديگر عثمانيان كه بين النهرين آنها بضميمه فلسطين و حجاز از دست آنها رفته قشون انگليس از طرف آناولى باستانبول نزديك مىشود و از طرف درياى سفيد نيز قواى متفقين آن شهر را تهديد مىكند اوضاع ملك و احوال روحى در نهايت سختى و بدى و با اين همه بر سر مسائل سياسى و تقسيمات ملكى قفقاز و غيره با آلمانها در كشمكش ميباشند و اصرار دارند كليه قفقاز را بضميمه آذربايجان ايران در ازاى گمكرده‌هاى برى و بحرى خود تصاحب نمايند و آلمانها زير اين بار نميروند و هم بلغارها كه از ابتداى جنگ كمتر فداكارى مينمودند و همه وقت خوددارى را پيشه نموده در اين ايام كه كار عثمانيها زار مينمايد بوحشت افتاده يا صرفه و صلاح خود را در آن ديده‌اند كه يك راه آشتى خصوصى با متفقين بدست آورند بديهى است اين خصوصيت در آلمان بد اثر مىكند و در عثمانى بدتر زيرا كه مخالفت بلغار با رفقاى خود نتيجه‌اش بسته شدن راه مستقيم عثمانى با آلمان است و تفرقه افتادن ميان قواى متحدين بهرصورت بدى وضع سياست و شكستگى اوضاع رفقاى جنگى آلمان در حوزهء سياسيون ملت افكار مخالف توليد مينمايد . در اين حال حمله‌هاى پىدرپى قشونهاى متفق فرانسه و انگليس و امريكا آلمانها را مجبور بعقب‌نشينى مينمايد اراضى اشغال شده از طرف آنها پىدرپى تخليه شده بدست قشون متفقين ميافتد . ويلسن رئيس جمهور اتازونى پيشنهاد صلحى داده در چهارده ماده و هيچ طرف آن را نپذيرفته‌اند و او نيز نااميد گشته كه با سلطنت و قدرت ويلهلمى بتوان در راه صلح قدمى برداشت اينست اوضاع حاليه آلمان تا عاقبت بكجا انجامد . و اما حال و كار خودم در ايام اقامت برلن - اقامت طولانى برلن براى من ناگوار است و انديشه دارم مبادا اوضاع جنگ طورى پيش آيد كه كار رفتن بايران از